Yabancılar Hukuku Danışmanlığı

İkamet İzni Türleri

6458 sayılı Kanun; kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni gibi çeşitli ikamet izni türleri öngörür. Kısa dönem ikamet izni, turistik amaçlı kalış, taşınmaz sahipliği veya ticari bağlantı gibi sebeplerle verilirken; aile ikamet izni, Türk vatandaşı veya ikamet izni sahibi yabancı ile aile birliği içinde bulunan kişilere tanınır.

Uzun dönem ikamet izni, Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan ve kanunda öngörülen diğer şartları taşıyan yabancılara verilebilir ve süresiz niteliktedir. İkamet izni başvurularının süresi içinde ve eksiksiz belgelerle yapılması, sürecin sorunsuz ilerlemesi açısından önemlidir.

Çalışma İzni

Yabancıların Türkiye'de çalışabilmesi için kural olarak çalışma izni alması gerekir; çalışma izni bulunmaksızın çalıştırılan yabancılar ve bunları istihdam eden işverenler idari para cezası ile karşı karşıya kalabilir. Çalışma izni başvurusu, işveren tarafından elektronik ortamda yapılır ve olumlu sonuçlanması halinde aynı zamanda ikamet izni yerine de geçer.

Bağımsız çalışma izni, mesleki yeterlilik ve Türkiye'de belirli bir süredir ikamet etme gibi ek şartlara tabidir. Turkuaz Kart uygulaması ise nitelikli yabancı iş gücünün istihdamını kolaylaştırmak amacıyla getirilmiş süresiz bir çalışma izni türüdür.

Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Türk vatandaşlığı doğumla ya da sonradan kazanılır. Sonradan kazanmada genel yoldan vatandaşlık için başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olma gibi şartlar aranır (5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 11); istisnai yoldan vatandaşlık ise Cumhurbaşkanı kararıyla verilir ve yatırım yoluyla vatandaşlık bu kapsamdadır (m. 12). Yatırım yoluyla vatandaşlıkta mevzuatta belirlenen asgari yatırım tutarının sağlanması ve ilgili kurumdan uygunluk belgesi alınması gerekir; kanunda öngörülen hâllerde seçme hakkının kullanılmasıyla da vatandaşlık kazanılabilir.

Türk vatandaşı ile evlenme doğrudan vatandaşlık kazandırmaz; en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar, aile birliği içinde yaşama ve evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama gibi şartlarla vatandaşlık başvurusunda bulunabilir (m. 16).

Sınır Dışı Etme Kararları ve İtiraz

Kanunda sayılan hallerde (kamu düzeni ve güvenliği tehdidi, sahte belge kullanımı, izinsiz çalışma gibi) yabancılar hakkında valiliklerce sınır dışı etme kararı alınabilir (6458 sayılı Kanun m. 53/1). Bu karara karşı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir; yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde ve yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Mahkemenin bu konudaki kararı kesindir (m. 53/3).

İdari gözetim kararlarına karşı da sulh ceza hâkimliği nezdinde itiraz yolu öngörülmüştür.

Uluslararası Koruma

Ülkesinde zulüm veya ciddi zarar görme tehlikesiyle karşı karşıya olan yabancılar, Türkiye'de uluslararası koruma başvurusunda bulunabilir. Başvuru süreci, kayıt, mülakat ve değerlendirme aşamalarından oluşur; başvurunun reddi halinde idari itiraz ve yargısal başvuru yolları mevcuttur.